Class 6 Sanskrit Chapter 13, पृथिव्यां त्रीणि रत्नानि, from NCERT Deepakam (दीपकम्), starts with a teacher putting subhashita posters on the classroom wall and then explains each verse with पदच्छेद, अन्वय and भावार्थ.
Class 6 Sanskrit Chapter 13 (पृथिव्यां त्रीणि रत्नानि): पाठ-सार और मुख्य बिंदु
सुभाषित ‘पृथिव्यां त्रीणि रत्नानि जलमन्नं सुभाषितम्। मूढैः पाषाणखण्डेषु रत्नसंज्ञा विधीयते॥’ ‘अयं निजः परो वेति गणना लघुचेतसाम्। उदारचरितानां तु वसुधैव कुटुम्बकम्॥’ ‘उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः। न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः॥’
और श्लोक ‘अभिवादनशीलस्य नित्यं वृद्धोपसेविनः। चत्वारि तस्य वर्धन्ते आयुर्विद्या यशो बलम्॥’ अभ्यास में ‘विद्या किं ददाति’ और ‘जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी’ से जुड़े प्रश्न भी हैं।
Chapter 13 Exercises (वयम् अभ्यासं कुर्मः)
- सभी सुभाषित ऊँचे स्वर में पढ़ें, याद करें, लिखें
- एक पद में उत्तर: पृथिव्यां कति रत्नानि सन्ति? कार्याणि केन सिध्यन्ति? जननी जन्मभूमिश्च कस्मात् गरीयसी?
Read Class 6 Sanskrit Chapter 13 PDF Online
More Chapters
- Previous: Chapter 12: त्वम् आपणं गच्छ
- Next: Chapter 14: आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थः महान् रिपुः
- All Sanskrit chapters and the other Class 6 books: Class 6 NCERT books 2026-27
FAQ
पृथ्वी के तीन रत्न कौन-से हैं?
जल, अन्न और सुभाषित। मूर्ख लोग पत्थर के टुकड़ों को रत्न कहते हैं।
बड़ों को प्रणाम करने वाले की कौन-सी चार चीज़ें बढ़ती हैं?
आयु, विद्या, यश और बल।
Updated 2026–27 NCERT Class 6 Books & Chapter-Wise PDFs
Looking for all chapters and the latest 2026–27 NCF NCERT textbooks for Class 6? Open any chapter below to download its official PDF or read our Read Online & Notes study guide, or visit the complete NCERT Class 6 Books PDF (2026–27 Main Page) for all subjects or All NCERT Books PDF (Class 1 to 12).
Class 6 English Book: Poorvi 5 chapters
Class 6 Hindi Book: Malhar 13 chapters
- Chapter 1: सोहनलाल द्विवेदी – मातृभूमि — Read Online & Notes
- Chapter 2: मेजर ध्यानचंद – गोल — Read Online & Notes
- Chapter 3: गोपालकृष्ण कौल – पहली बूँद — Read Online & Notes
- Chapter 4: सुदर्शन – हार की जीत — Read Online & Notes
- Chapter 5: अब्दुर्रहीम खानखाना – रहीम के दोहे — Read Online & Notes
- Chapter 6: रामप्रसाद ‘बिस्मिल’ – मेरी माँ — Read Online & Notes
- Chapter 7: द्वारिका प्रसाद ‘माहेश्वरी’ – जलाते चलो — Read Online & Notes
- Chapter 8: जया मेहता – सत्रिया और बिहू नृत्य — Read Online & Notes
- Chapter 9: सूरदास – मैया मैं नहिं माखन खायो — Read Online & Notes
- Chapter 10: प्रेमचंद – परीक्षा — Read Online & Notes
- Chapter 11: श्यामनारायण पांडेय – चेतक की वीरता — Read Online & Notes
- Chapter 12: रामधारी सिंह ‘दिनकर’ – हिंद महासागर में छोटा-सा हिंदुस्तान — Read Online & Notes
- Chapter 13: जगदीशचंद्र बसु – पेड़ की बात — Read Online & Notes