Class 6 Sanskrit Chapter 11 PDF: यः जानाति सः पण्डितः (Yah Janati Sah Panditah) (Deepakam)

Class 6 Sanskrit Chapter 11, यः जानाति सः पण्डितः, from NCERT Deepakam (दीपकम्), is a set of five Sanskrit riddles (प्रहेलिकाः), each with a prose explanation, and the answers at the end.

Class 6 Sanskrit Chapter 11 (यः जानाति सः पण्डितः): पाठ-सार और मुख्य बिंदु

पहेलियाँ ‘भोजनान्ते च किं पेयं, जयन्तः कस्य वै सुतः, कथं विष्णुपदं प्रोक्तं’—तक्रं, शक्रस्य, दुर्लभम्। ‘न तस्यादिर्न तस्यान्तो मध्ये यस्तस्य तिष्ठति’—नयनम्। ‘वृक्षस्याग्रे फलं दृष्टं… अकारादिं सकारान्तं’—अनानसः। ‘किमिच्छति नरः काश्याम्’—मृत्युञ्जयः। ‘कुलालस्य गृहे ह्यर्धं तदर्धं हस्तिनापुरे’—कुम्भकर्णः।

गुरु-शिष्य और ग्रन्थकार पाठ में षष्ठी विभक्ति के प्रयोग भी हैं—श्रीरामस्य गुरुः वसिष्ठः, अर्जुनस्य गुरुः द्रोणः, चन्द्रगुप्तस्य गुरुः चाणक्यः, विवेकानन्दस्य गुरुः रामकृष्णः; रामायणस्य रचयिता वाल्मीकिः, महाभारतस्य रचयिता व्यासः।

Chapter 11 Exercises (वयम् अभ्यासं कुर्मः)

• एक पद में उत्तर: भोजनान्ते पातुं योग्यं किम्? जयन्तः कस्य सुतः? लङ्कायां मिलित्वा कस्य पूर्णरूपम् अस्ति?
• पूर्ण वाक्य में उत्तर: कस्य आदिः अन्तः च ‘न’ अस्ति?

Read Class 6 Sanskrit Chapter 11 PDF Online

More Chapters

• Previous: Chapter 10: बुद्धिः सर्वार्थसाधिका
• Next: Chapter 12: त्वम् आपणं गच्छ
• All Sanskrit chapters and the other Class 6 books: Class 6 NCERT books 2026-27

FAQ

‘न तस्यादिर्न तस्यान्तः’ पहेली का उत्तर क्या है?
‘नयनम्’—जिसके आदि और अन्त में ‘न’ और बीच में ‘य’ है।

‘कुलालस्य गृहे ह्यर्धम्’ पहेली का उत्तर?
कुम्हार के घर ‘कुम्भ’, हस्तिनापुर में ‘कर्ण’, और दोनों मिलकर लङ्का में ‘कुम्भकर्ण’।

Updated 2026–27 NCERT Class 6 Books & Chapter-Wise PDFs

Looking for all chapters and the latest 2026–27 NCF NCERT textbooks for Class 6? Open any chapter below to download its official PDF or read our Read Online & Notes study guide, or visit the complete NCERT Class 6 Books PDF (2026–27 Main Page) for all subjects or All NCERT Books PDF (Class 1 to 12).