Class 8 Sanskrit Chapter 8, पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्, from NCERT Deepakam (दीपकम्), is a lesson on India’s north-east, the ‘seven sisters and one brother’.
Class 8 Sanskrit Chapter 8 (पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्): पाठ-सार और मुख्य बिंदु
सात बहनें और एक भाई भारत में 28 राज्य और 8 केन्द्रशासित प्रदेश हैं। अरुणाचल प्रदेश, असम, मणिपुर, मिज़ोरम, मेघालय, नागालैण्ड और त्रिपुरा ‘भगिनीसप्तक’ हैं और सिक्किम उनका छोटा भाई। श्लोक ‘अद्वयं मत्रयं चैव न-त्रि-युक्तं तथाद्वयम्’ नामों के आद्य अक्षरों से इन्हें याद कराता है।
विशेषताएँ पूर्वी हिमालय और पत्काई-नाग पर्वत क्षेत्र, बराक-ब्रह्मपुत्र नदियाँ; यह क्षेत्र दक्षिण-पूर्व एशिया का द्वार है। गारो, खासी, नागा, मिज़ो, लेप्चा आदि जनजातियाँ, बहुभाषिकता, पर्व-परम्पराएँ और बाँस जैसी प्राकृतिक सम्पदा। प्राचीन इतिहास में ये प्रदेश प्रायः स्वाधीन रहे।
Chapter 8 Exercises (अभ्यासात् जायते सिद्धिः)
- एक पद में उत्तर: अस्माकं देशे कति राज्यानि सन्ति? केषां समवायः ‘सप्तभगिन्यः’ इति कथ्यते? सप्तभगिनी-प्रदेशे कः उद्योगः सर्वप्रमुखः?
- पूर्ण वाक्य में उत्तर: इमानि राज्यानि सप्तभगिन्यः इति किमर्थं कथ्यन्ते?
Read Class 8 Sanskrit Chapter 8 PDF Online
More Chapters
- Previous: Chapter 7: मञ्जुलमञ्जूषा सुन्दरसुरभाषा
- Next: Chapter 9: कोऽरुक्? कोऽरुक्? कोऽरुक्?
- All Sanskrit chapters and the other Class 8 books: Class 8 NCERT books 2026-27
FAQ
‘सात बहनें और एक भाई’ कौन-से राज्य हैं?
अरुणाचल प्रदेश, असम, मणिपुर, मिज़ोरम, मेघालय, नागालैण्ड, त्रिपुरा (सात बहनें) और सिक्किम (भाई)।
इन्हें ‘सात बहनें’ क्यों कहते हैं?
पाठ के अनुसार यह नाम प्रतीकात्मक है—शायद सामाजिक-सांस्कृतिक समानता और भौगोलिक विशेषता के कारण।
Updated 2026–27 NCERT Class 8 Books & Chapter-Wise PDFs
Looking for all chapters and the latest 2026–27 NCF NCERT textbooks for Class 8? Open any chapter below to download its official PDF or read our Read Online & Notes study guide, or visit the complete NCERT Class 8 Books PDF (2026–27 Main Page) for all subjects or All NCERT Books PDF (Class 1 to 12).
Class 8 English Book: Poorvi 5 chapters
Class 8 Hindi Book: Malhar 10 chapters
- Chapter 1: गयाप्रसाद शुक्ल ‘सनेही’ – स्वदेश — Read Online & Notes
- Chapter 2: भीष्म साहनी – दो गौरैया — Read Online & Notes
- Chapter 3: दुष्यंत कुमार – एक आशीर्वाद — Read Online & Notes
- Chapter 4: भारतेंदु हरिश्चंद्र – हरिद्वार — Read Online & Notes
- Chapter 5: कबीर – कबीर के दोहे — Read Online & Notes
- Chapter 6: माधवराव सप्रे – एक टोकरी भर मिट्टी — Read Online & Notes
- Chapter 7: महादेवी वर्मा – मत बाँधो — Read Online & Notes
- Chapter 8: उदयशंकर भट्ट – नए मेहमान — Read Online & Notes
- Chapter 9: गिरिजा कुमार माथुर – आदमी का अनुपात — Read Online & Notes
- Chapter 10: सुभाषचंद्र बोस – तरुण के स्वप्न — Read Online & Notes