Class 7 Sanskrit Chapter 10, दशमः कः?, from NCERT Deepakam (दीपकम्), starts with students listing their ranks in a Sanskrit Olympiad and then tells the classic story of ten boys who each forget to count themselves.
Class 7 Sanskrit Chapter 10 (दशमः कः?): पाठ-सार और मुख्य बिंदु
कथा दस बालक नदी में नहाने जाते हैं और तैरकर पार पहुँचते हैं। गिनती करने वाला हर बालक खुद को छोड़कर नौ गिनता है, इसलिए सब मान लेते हैं कि दसवाँ नदी में डूब गया और दुखी होकर चुप बैठ जाते हैं। एक पथिक गिनकर दस पाता है और नायक से कहता है—‘दशमः त्वम् असि’। सब ‘दशमः प्राप्तः’ कहते हुए आनन्द से घर जाते हैं।
व्याकरण संख्या से पूरणवाचक शब्द—एकम् → प्रथमः/प्रथमा/प्रथमम्, द्वे → द्वितीयः, त्रीणि → तृतीयः आदि। शब्दार्थ में तीर्त्वा, उत्तीर्णाः, मग्नः, विषण्णाः, तूष्णीम्, पथिकः, प्रहृष्टाः दिए गए हैं।
Chapter 10 Exercises (वयम् अभ्यासं कुर्मः)
- कोष्ठक से सही उत्तर: कति बालकाः स्नातुं गताः? दशमः कः आसीत्? कः सम्यक् रूपेण बालकान् गणितवान्?
- एक वाक्य में उत्तर: बालकाः किं निश्चयम् अकुर्वन्?
- उंगलियों के नाम के साथ पूरणवाचक विशेषण
Read Class 7 Sanskrit Chapter 10 PDF Online
More Chapters
- Previous: Chapter 9: अन्नाद् भवन्ति भूतानि
- Next: Chapter 11: द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः
- All Sanskrit chapters and the other Class 7 books: Class 7 NCERT books 2026-27
FAQ
‘दशमः कः?’ कहानी में दसवाँ कौन था?
गिनती करने वाला नायक स्वयं दसवाँ था। वह हर बार दूसरों को गिनता और खुद को छोड़ देता था।
बालकों की सही गिनती किसने की?
एक पथिक (यात्री) ने, जिसने नायक को बताया कि दसवाँ वही है।
Updated 2026–27 NCERT Class 7 Books & Chapter-Wise PDFs
Looking for all chapters and the latest 2026–27 NCF NCERT textbooks for Class 7? Open any chapter below to download its official PDF or read our Read Online & Notes study guide, or visit the complete NCERT Class 7 Books PDF (2026–27 Main Page) for all subjects or All NCERT Books PDF (Class 1 to 12).
Class 7 English Book: Poorvi 5 chapters
Class 7 Hindi Book: Malhar 10 chapters
- Chapter 1: मैथिलीशरण गुप्त – माँ, कह एक कहानी — Read Online & Notes
- Chapter 2: तीन बुद्धिमान — Read Online & Notes
- Chapter 3: अयोध्यासिंह उपाध्याय ‘हरिऔध’ – फूल और काँटा — Read Online & Notes
- Chapter 4: अनुपम मिश्र – पानी रे पानी — Read Online & Notes
- Chapter 5: स्वयं प्रकाश – नहीं होना बीमार — Read Online & Notes
- Chapter 6: गिरिधर कविराय – गिरिधर कविराय की कुंडलिया — Read Online & Notes
- Chapter 7: मुकुटधर पाण्डेय – वर्षा-बहार — Read Online & Notes
- Chapter 8: विद्यार्थियों द्वारा – बिरजू महाराज से साक्षात्कार — Read Online & Notes
- Chapter 9: आरसी प्रसाद सिंह – चिड़िया — Read Online & Notes
- Chapter 10: मीरा – मीरा के पद — Read Online & Notes