Class 7 Sanskrit Chapter 3, मित्राय नमः, from NCERT Deepakam (दीपकम्), is a conversation in a park where students ask their yoga teacher to teach them Surya Namaskar, a set of twelve asanas, each preceded by a mantra beginning with ‘ॐ मित्राय नमः’.
Class 7 Sanskrit Chapter 3 (मित्राय नमः): पाठ-सार और मुख्य बिंदु
सूर्यनमस्कार के बारह मन्त्र ॐ मित्राय, रवये, सूर्याय, भानवे, खगाय, पूष्णे, हिरण्यगर्भाय, मरीचये, आदित्याय, सवित्रे, अर्काय और भास्कराय नमः—अन्त में ‘ॐ सवितृसूर्यनारायणाय नमः’। ये सभी नाम सूर्य के पर्याय हैं।
सूर्यनमस्कार के लाभ ‘आदित्यस्य नमस्कारान् ये कुर्वन्ति दिने दिने। आयुः प्रज्ञा बलं वीर्यं तेजस्तेषां च जायते॥’—प्रतिदिन सूर्यनमस्कार करने से आयु, बुद्धि, बल, पराक्रम और तेज बढ़ते हैं तथा ‘स्वस्थं शरीरं स्वस्थं मनः’ प्राप्त होता है।
Chapter 3 Exercises (वयम् अभ्यासं कुर्मः)
- एक पद में उत्तर: सूर्यनमस्कारः कतीनाम् आसनानां समाहारः अस्ति? केषु सूर्यनमस्कारः श्रेष्ठः?
- पूर्ण वाक्य में उत्तर: सूर्यनमस्कारः इत्यनेन कः आशयः? आचार्या कं श्लोकं पाठयति?
- शब्दार्थ (प्रज्ञा, वीर्यम्, तेजः, आध्यात्मिकम्) और परियोजनाकार्य
Read Class 7 Sanskrit Chapter 3 PDF Online
More Chapters
- Previous: Chapter 2: नित्यं पिबामः सुभाषितरसम्
- Next: Chapter 4: न लभ्यते चेत् आम्लं द्राक्षाफलम्
- All Sanskrit chapters and the other Class 7 books: Class 7 NCERT books 2026-27
FAQ
सूर्यनमस्कार में कितने आसन होते हैं?
पाठ के अनुसार सूर्यनमस्कार बारह आसनों का समाहार है और हर आसन से पहले एक मन्त्र बोला जाता है।
सूर्यनमस्कार का पहला मन्त्र कौन-सा है?
‘ॐ मित्राय नमः’। इसी से पाठ का नाम ‘मित्राय नमः’ रखा गया है।
Updated 2026–27 NCERT Class 7 Books & Chapter-Wise PDFs
Looking for all chapters and the latest 2026–27 NCF NCERT textbooks for Class 7? Open any chapter below to download its official PDF or read our Read Online & Notes study guide, or visit the complete NCERT Class 7 Books PDF (2026–27 Main Page) for all subjects or All NCERT Books PDF (Class 1 to 12).
Class 7 English Book: Poorvi 5 chapters
Class 7 Hindi Book: Malhar 10 chapters
- Chapter 1: मैथिलीशरण गुप्त – माँ, कह एक कहानी — Read Online & Notes
- Chapter 2: तीन बुद्धिमान — Read Online & Notes
- Chapter 3: अयोध्यासिंह उपाध्याय ‘हरिऔध’ – फूल और काँटा — Read Online & Notes
- Chapter 4: अनुपम मिश्र – पानी रे पानी — Read Online & Notes
- Chapter 5: स्वयं प्रकाश – नहीं होना बीमार — Read Online & Notes
- Chapter 6: गिरिधर कविराय – गिरिधर कविराय की कुंडलिया — Read Online & Notes
- Chapter 7: मुकुटधर पाण्डेय – वर्षा-बहार — Read Online & Notes
- Chapter 8: विद्यार्थियों द्वारा – बिरजू महाराज से साक्षात्कार — Read Online & Notes
- Chapter 9: आरसी प्रसाद सिंह – चिड़िया — Read Online & Notes
- Chapter 10: मीरा – मीरा के पद — Read Online & Notes